Reakcja Potrójnego U: uderzenie, ucieczka, umieranie ze strachu

Przez chwilę zastygłe w bezruchu olbrzymy mierzą się ostrożnie wzrokiem, rycząc I tocząc pianę z pysków. Ich maleńkie mózgi zmagają się z niewielkim marginesem wolnej woli, na który pozwala natura: walcz albo uciekaj. W świecie dinozaurów nie ma litości. Ten, kto podejmie złą decyzję, zamienia się w obiad.

Siatka ludzkiego układu nerwowego jest bardzo skomplikowana. Obejmuje połączenia nie tylko z mózgiem, lecz także z sercem, gruczołami, mięśniami i niemal każdą częścią ciała. Wiele reakcji mózgu odczuwamy poprzez ciało. Nie zawsze docierają one do naszego umysłu.

Niemal wszystkie schematy Mózgu Dinozaura mają związek z pętlą zwaną sympatycznym układem nerwowaym. Dzięki temu systemowi możemy natychmiast reagować działaniem na zagrożenie. Zazwyczaj reakcje sympatyczne to walka lub ucieczka. Nazywam je jednak reakcjami uderzenia, ucieczki lub umierania ze strachu, ponieważ łączą się często z bezruchem i przeciążeniem.

Kiedy zagraża nam niebezpieczeństwo, wzrasta liczba uderzeń serca, oddech staje się płytki i przyspieszony, staramy się o większy zapas tlenu, mięśnie napinają się, naczynia krwionośne pod powłoką skórną kurczą się, a krew kieruje się ku mięśniom, które mają zacząć działać. Gruczoły nadnercza pracują ze wszystkich sił, zaś mózg koncentruje się na prostych, prymitywnych schematach Mózgu Dinozaura: walce albo ucieczce.

Gdy centrum dowodzenia przenosi się z kory mózgowej do Mózgu Dinozaura, nie jesteśmy już tak naprawdę zdolni domyślenia. Możemy jedynie reagować albo doznać przeciążenia i wyłączyć się, zastygając w bezruchu.

Przypomnij sobie, co się działo, kiedy ostatnio nacisnąłeś gwałtownie pedał hamulca, aby nie potrącić pieszego. Serce waliło ci jak oszalałe i przez następne pięć minut trzymałeś kierownicę w kurczowym uścisku. Twój mózg wyłączył się i nie docierało do ciebie nic, oprócz obrazu przechodnia i fizycznej reakcji wciśnięcia pedału hamulca.

Była to właśnie Reakcja Potrójnego U. Uratowała cię wtedy, kiedy konieczne było natychmiastowe działanie. Masz z nią do czynienia także na co dzień w pracy, kiedy zagrożenie nie jest związane z fizycznym niebezpieczeństwem, lecz z atakiem na twoje poczucie własnej wartości. Problemy powstają wówczas, kiedy starasz się bronić swojej psychiki za pomocą systemów obronnych zaprojektowanych po to, by strzec twojego ciała. Dinozaury nie musiały się przecież martwić o poczucie własnej wartości.

Reakcja Potrójnego U: uderzenie, ucieczka, umieranie ze strachu część 2

Mózg Dinozaura postrzega świat w kategoriach potencjalnych zagrożeń. Podczas typowego dnia pracy w biurze wszystko to, co sprawia, że wydajemy się źli sobie samym lub innym, może spowodować włączenie naszych systemów alarmowych. Nasze Mózgi Dinozaurów dysponują systemem zasad, które pozwalają nam bronić się przed ośmieszeniem lub zagrożeniem poczucia własnej wartości. Oto niektóre z tych zasad:

– Bądź doskonały!

– Bądź czujny! Ludzie czyhają na ciebie!

– Nie ufaj żadnej władzy!

– Nigdy nie przyznawaj się do błędu!

– Odegraj się!

– Broń się!

– Osłaniaj tyły!

Te zasady wydają się dość skomplikowane, kiedy się o nich mówi. W rzeczywistości nie rozmawiamy o nich, ale zgodnie z nimi działamy. Charlotte wie, że szef jej nie lubi. Krytykował ją i dokona! zmiany przydzielonych jej obowiązków. Kiedy ocenił jej zdolność pracy w zespole jako „wymagającą poprawy”, poczuła, że nadszedł czas, by się bronić. Poszła prosto do wiceprezesa i powiedziała mu, że jest traktowana niesprawiedliwie. Wystosowała także pismo, w którym zakwestionowała ocenę swej pracy. Prowadzi teraz pisemny rejestr wszelkich posunięć szefa.

Akcja obronna przyniosła rezultaty, których Charlotte obawiała się najbardziej. Szef jest wściekły i traktuje ją jeszcze gorzej. Rzecz jasna, Charlotte uznała, że szef pokazuje teraz swoje prawdziwe oblicze i trzeba bronić się przed nim jeszcze bardziej.

Trudno przekonać Charlotte, że ponosi pewną odpowiedzialność za ten konflikt. Nieustannie przypomina sobie wszystkie zle rzeczy, które zrobił jej szef. Za każdym razem, kiedy przegląda swoją listę, złości się, martwi i boi coraz bardziej.

Ta historyjka służy jako ilustracja jednego ze sposobów działania Mózgu Dinozaura. Charlotte posłużyła się Mózgiem Dinozaura, zaś szef zareagował na ową Logikę Jaszczura. Wówczas Charlotte, widząc, jak potwierdzają się jej spostrzeżenia dinozaura, wprowadziła się w stan jeszcze większego napięcia. Jej ciało przygotowało się do działania – gruczoły nadnercza dostarczyły adrenaliny, serce waliło, wszystkie układy zostały postawione w stan alarmu, ale działanie nie przyniosło żadnego pożytku karierze.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>